Αντίθετα στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη δεν παρατηρείται ανάλογο φαινόμενο, τουλάχιστον σε ότι αφορά τους χριστιανικούς ναούς. Απολύτως ακριβή στοιχεία δεν υπάρχουν (μόνο κατά προσέγγιση), ωστόσο σε μεγάλες δυτικοευρωπαϊκές χώρες όπως η Γερμανία, η Γαλλία, η Μεγάλη Βρετανία κ.ά., χιλιάδες χριστιανικές εκκλησίες, όχι μόνο Ρωμαιοκαθολικές, αλλά και Προτεσταντικές και άλλων χριστιανικών δογμάτων έχουν κλείσει, ιδιαίτερα τα τελευταία 20 χρόνια.

Θα παραθέσω μερικά στοιχεία που εντόπισα στο διαδίκτυο και δεν διαφέρουν πολύ από την πραγματικότητα. Αντικατοπτρίζουν, μάλιστα, σε μεγάλο βαθμό, την οδυνηρή αυτή για τον Χριστιανισμό πραγματικότητα.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο έκλεισαν σε μια δεκαετία, πάνω από 3.500 εκκλησίες. Η Εκκλησία της Αγγλίας κλείνει 15 με 20 εκκλησίες κάθε χρόνο, ενώ και η Εκκλησία της Σκωτίας πρόκειται να μειώσει κατά 40% τα κτίρια των χριστιανικών ναών.

Τα ίδια και χειρότερα συμβαίνουν και στη Γερμανία. Από το 2000 ως το 2024 έκλεισαν γύρω στις 600 Καθολικές και 300-350 Προτεσταντικές εκκλησίες. Κατά μέσο όρο, 35-40 ναοί κλείνουν ετησίως στη χώρα, ενώ οι προοπτικές είναι ακόμα πιο δραματικές. Αν δεν συμβεί κάτι συγκλονιστικό τα επόμενα χρόνια, 20.000 ναοί θα κλείσουν ή θα παραμείνουν μεν σε λειτουργία, χωρίς όμως εκκλησίασμα, χωρίς πιστούς δηλαδή.

Η Γαλλία, που βρίσκεται στο επίκεντρο των εξελίξεων τα τελευταία εικοσιτετράωρα λόγω των διαδηλώσεων και των ταραχών έχει να αντιμετωπίσει μάλλον το μεγαλύτερο πρόβλημα. Σχεδόν 1.700 εκκλησίες σε 69 επισκοπές είναι προς το παρόν κλειστές. Περίπου 150 ναοί κατεδαφίστηκαν ή κατέρρευσαν από το 2000, ενώ 2.000-5.000 ναοί βρίσκονται σε άμεσο κίνδυνο κατάρρευσης ή σε σοβαρή παραμέληση. Κάθε 15 μέρες, ένας χριστιανικός ναός "χάνεται" στη Γαλλία. Το καθεστώς των εκκλησιών της Γαλλίας είναι κάπως ασυνήθιστο. Οι 40.000-45.000 ναοί που χτίστηκαν πριν το 1905 δεν χρηματοδοτούνται από το Βατικανό, αλλά από τους κατά τόπους Δήμους. Καθώς οι Δήμοι δεν διαθέτουν (με διπλή έννοια, δεν έχουν ή δεν παρέχουν) τα απαραίτητα κονδύλια για τη συντήρηση και τη λειτουργία εκκλησιών με ιστορία τουλάχιστον 120 ετών, μοιραία οι ναοί αυτοί καταρρέουν ή υφίστανται σοβαρές φθορές. Την ίδια ώρα, όπως θα δούμε στη συνέχεια, ο αριθμός των τζαμιών στη Γαλλία αυξάνεται ραγδαία.

Μια άλλη χώρα της Γηραιάς Ηπείρου, για την οποία υπάρχουν στοιχεία είναι η Δανία. Υπολογίζεται ότι σε βάθος δεκαετίας, τουλάχιστον 200 εκκλησίες θα κλείσουν ή θα υπολειτουργούν. Ανάλογη πρόβλεψη υπάρχει και για την Ολλανδία, όπου εκατοντάδες Καθολικοί και Προτεσταντικοί (Προτεστάντες = Διαμαρτυρόμενοι) ναοί υπολογίζεται ότι θα κλείσουν τα επόμενα χρόνια.

Ακόμα πιο τραγικό, κατά τη γνώμη μου είναι το γεγονός ότι όσοι ναοί έπαψαν ή θα πάψουν να χρησιμοποιούνται για λατρευτικούς σκοπούς μετατράπηκαν ή θα μετατραπούν σε διαμερίσματα, καφετέριες (!), γυμναστήρια (!), πολιτιστικά κέντρα κ.ά. Όνειδος και κατάντια, είναι οι πρώτες λέξεις που έρχονται στο μυαλό μου διαβάζοντας το συγκεκριμένο γεγονός.

Πού οφείλεται όμως το γεγονός αυτό; Βασικοί λόγοι είναι η μειωμένη προσέλευση των πιστών στις εκκλησίες, η γήρανση του πληθυσμού, καθώς φαίνεται ότι οι νεότερες γενιές δεν εκκλησιάζονται πολύ συχνά και το υψηλό κόστος συντήρησης. Πρόκειται για τεχνοκρατικές απόψεις που αγγίζουν μέρος του προβλήματος και όχι συνολικά.

Η Καθολική Εκκλησία, κατά κύριο λόγο, βαρύνεται με μια σειρά από σκάνδαλα (σεξουαλικά, οικονομικά κ.ά.), τα οποία είτε αποκρύπτονταν συστηματικά από το Βατικανό είτε αποκαλύπτονταν με καθυστέρηση. Όλα αυτά συντέλεσαν σε μεγάλο βαθμό στην απομάκρυνση, ενίοτε και αποστροφή, των πιστών. Η καθυστερημένη "συγγνώμη" από Ποντίφικες τα τελευταία χρόνια δεν κατάφερε να σώσει την κατάσταση.

Άλλοι θεωρούν ότι η Δυτική Εκκλησία προχώρησε σε υπερβολική εκκοσμίκευση, στην προσπάθειά της να εκσυγχρονιστεί, όμως αυτό μάλλον λειτούργησε εναντίον της, παρά υπέρ της.

Την ίδια ώρα, ο μουσουλμανικός πληθυσμός στην Ευρώπη αυξάνεται ραγδαία. Νόμιμοι, παράνομοι ή παράτυποι μετανάστες κατακλύζουν τη Γηραιά Ήπειρο. Τουλάχιστον 45 εκατομμύρια Μουσουλμάνοι (το πιθανότερο, πολύ περισσότεροι) ζουν στην Ευρώπη. Υπάρχουν βέβαια χώρες, όπως η Ρωσία (16 εκατομμύρια Μουσουλμάνοι), η Βοσνία-Ερζεγοβίνη (50% περίπου), η Αλβανία (50-55%) και το, μη αναγνωρισμένο από την Ελλάδα Κόσοβο (90-95% Μουσουλμάνοι) που έχουν γηγενείς μωαμεθανικούς πληθυσμούς. Στη Δυτική Ευρώπη, κάποιες χώρες, όπως π.χ. η Γαλλία, άλλοτε αποικιοκρατική δύναμη και στην Αφρική, είχαν ανέκαθεν Μουσουλμάνους πολίτες. Η έκρηξη όμως της λαθρομετανάστευσης τα τελευταία χρόνια είχε σαν αποτέλεσμα τη ραγδαία αύξηση των Μωαμεθανών και σε άλλες χώρες. Και εδώ υπάρχουν εξαιρέσεις, όπως η Γερμανία, που αποτελεί παραδοσιακά, χώρα μετανάστευσης Τούρκων εργατών.

Μοιραία, καθώς οι Μουσουλμάνοι αποκτούν συνήθως πολλά παιδιά αυξάνονται και οι ανάγκες για χώρους θρησκευτικής λατρείας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, η Γαλλία όπου υπάρχουν περισσότερα από 2.800 τζαμιά (το 2015 ήταν 2.300). Στη Γερμανία, υπάρχουν 2.600+ τζαμιά, στη Μ. Βρετανία περισσότερα από 2.000, στην Ιταλία 1.000+, στην Ολλανδία 570+, στη Σουηδία 560+, στο Βέλγιο 400+, στην Αυστρία 350+, σε Ισπανία και Ελβετία τουλάχιστον 300 τζαμιά (σε καθεμία), σε Νορβηγία και Δανία 250 τουλάχιστον (σε καθεμία), στη Φινλανδία 200+, στην Πολωνία 120+, ενώ στη χώρα μας, λόγω της ύπαρξης αναγνωρισμένης θρησκευτικής μειονότητας (Μουσουλμανική μειονότητα της Θράκης) υπάρχουν 150 τζαμιά. Μερικά τζαμιά υπάρχουν και στα Δωδεκάνησα, σε Ρόδο και Κω, όπου ζουν μερικές χιλιάδες Ελλήνων Μουσουλμάνων πολιτών. Και φυσικά, τόσο στην Ελλάδα, όσο και στην υπόλοιπη Ευρώπη υπάρχουν αυτοσχέδιοι χώροι λατρείας για τους Μουσουλμάνους, οι οποίοι δεν έχουν άδεια από τις αρμόδιες Αρχές, που, ίσως, κάνουν και τα στραβά μάτια σε κάποιες περιπτώσεις.

Φυσικά, ο κάθε άνθρωπος έχει το δικαίωμα να πιστεύει σε όποιον Θεό θέλει ή να μην πιστεύει σε κανένα Θεό. Αρκεί να σέβεται και το δικαίωμα των άλλων να λατρεύουν ή όχι, κάποιον Θεό. Το άρθρο αυτό, αποτελεί μια απλή καταγραφή γεγονότων: ραγδαία μείωση των χριστιανικών ναών (αναφέρθηκα στις βασικές αιτίες) και σημαντική αύξηση των μουσουλμανικών τζαμιών στην Ευρώπη. Σίγουρα υπάρχουν ειδικοί που μπορούν να ερμηνεύσουν καλύτερα το γεγονός αυτό. Η θρησκευτική ελευθερία, στην Ευρώπη τουλάχιστον είναι αδιαπραγμάτευτη. Δυστυχώς, δεν συμβαίνει το ίδιο και σε άλλες ηπείρους...

Στην Ελλάδα, ευτυχώς, προς το παρόν, δεν φαίνεται να υπάρχει ανάλογο πρόβλημα με αυτό της Ευρώπης. Μάλλον αρκετά θυρανοίξια(εγκαίνια χριστιανικών ναών)γίνονται τα τελευταία χρόνια. Ακόμα κι αν κάποιες κυβερνητικές αποφάσεις (π.χ. η αύξηση κατά 90-95% του μισθού των Μητροπολιτών) δημιουργούν εύλογες αντιδράσεις, η Ορθοδοξία φαίνεται ότι αντέχει. Και όσο αντέχει η Ορθοδοξία, παρόλο ότι βάλλεται συχνά άδικα, δίνει δύναμη στην Ελλάδα να αντέξει κι αυτή...

Μιχάλης Στούκας 

protothema.gr