Xιλιομόδι: Τα όρια της σάτιρας και της θεσμικής ευθύνης
Το καρναβάλι ήταν πάντα ο καθρέφτης της κοινωνίας. Από την Πάτρα μέχρι τις μικρότερες τοπικές διοργανώσεις, η σάτιρα στρέφεται κυρίως προς την κεντρική πολιτική σκηνή, τα κακώς κείμενα της επικαιρότητας, τις υπερβολές και τις παθογένειες της εξουσίας. Εκεί χτυπά η αποκριάτικη υπερβολή, εκεί αντέχει και δοκιμάζεται το χιούμορ.

Άλλο όμως η πολιτική σάτιρα και άλλο η στοχοποίηση του ίδιου του τόπου που διοργανώνει τη γιορτή.

Όταν ένα άρμα δεν σατιρίζει μια πολιτική επιλογή ή μια δημόσια απόφαση αλλά αφήνει αιχμές που αγγίζουν συνολικά τον Δήμο, δηλαδή το σύνολο των αιρετών και των δημοτών, τότε τα πράγματα αλλάζουν. Γιατί ο Δήμος δεν είναι μια αφηρημένη έννοια. Είναι θεσμός. Είναι συλλογικό όργανο. Είναι οι άνθρωποι που ζουν, εργάζονται και στηρίζουν τις εκδηλώσεις.

Στο Χιλιομόδι,υπήρξε άρμα με σαφή πολιτική αιχμή προς τα ενδότερα της τοπικής αυτοδιοίκησης και μάλιστα με πρωταγωνιστική παρουσία του τοπικού προέδρου. Γεννώνται εύλογα ερωτήματα:

Ποιο ακριβώς ήταν το μήνυμα;

Σε ποιον απευθυνόταν;

Ήταν πράξη σάτιρας ή πολιτική δήλωση με αποκριάτικο περιτύλιγμα;

Και κυρίως: εκπροσωπούσε θεσμικά τον ρόλο του ή εξέφραζε προσωπική θέση;

Η σάτιρα έχει ελευθερία. Οι αιρετοί όμως έχουν και ευθύνη. Όταν ένας πρόεδρος κοινότητας συμμετέχει ενεργά σε ένα άρμα που αφήνει πολιτικές αιχμές κατά του ίδιου του Δήμου, οφείλει να εξηγήσει τι συμβολίζει. Διότι δεν είναι απλός καρναβαλιστής, φέρει θεσμικό ρόλο.

Ιδίως όταν οι εκδηλώσεις πραγματοποιούνται με υλική ή οικονομική συνδρομή του Δήμου, το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα. Δεν μπορεί από τη μία να αξιοποιείται η στήριξη της δημοτικής αρχής και από την άλλη να διακινείται μήνυμα που την απαξιώνει συλλήβδην. Αυτό δεν είναι σάτιρα εξουσίας μοιάζει περισσότερο με εσωτερική πολιτική αντιπαράθεση μεταμφιεσμένη σε αποκριάτικη διάθεση.

Η Δημοτική Αρχή, αν θεωρεί ότι προσβλήθηκε θεσμικά, έχει κάθε δικαίωμα να ζητήσει εξηγήσεις. Όχι εκδικητικά, αλλά θεσμικά. Η χρηματοδότηση πολιτιστικών δράσεων δεν είναι λευκή επιταγή για πολιτική σύγκρουση. Είναι στήριξη προς την κοινωνία, τους δημότες και όχι πεδίο προσωπικών ή άλλων διαφορών!

Η αποκριά θέλει γέλιο. Θέλει αιχμή. Θέλει υπερβολή.
Δεν θέλει όμως σύγχυση ρόλων.

Αν τελικά το άρμα εξέφραζε μια πολιτική διαφωνία, αυτή πρέπει να ειπωθεί ανοιχτά στο Δημοτικό Συμβούλιο,  όχι πίσω από μάσκες. Γιατί η σάτιρα ενώνει όταν στοχεύει την εξουσία,διχάζει όταν στρέφεται αδιακρίτως στον ίδιο τον τόπο. Και εδώ πρέπει να πάρει θέση όλο το δημοτικό συμβούλιο, συμπολίτευση και, αντιπολίτευση συμπεριλαμβανομένων των ανεξάρτητων. Να μάθουμε ξεκάθαρα τις θέσεις και τις απόψεις τους! Τι έχει να πει λόγου χάρη ο κ. Νανόπουλος, συμφωνεί; Oι άλλοι επικεφαλής, οι ανεξάρτητοι;

Και εδώ, η απάντηση είναι θέμα θεσμικής συνέπειας.

Όταν κάποιος κατέχει δημόσιο ρόλο, δεν κρίνεται για το αν θα κάνει σάτιρα  κρίνεται για το πώς τη χρησιμοποιεί. Αν η πράξη του δημιουργεί σύγχυση ως προς το αν μιλά ως ιδιώτης ή ως θεσμικός παράγοντας, τότε δεν έχουμε ζήτημα ελευθερίας έκφρασης, έχουμε ζήτημα ευθύνης.

Είναι επίσης θέμα σεβασμού προς τον θεσμό. Ο Δήμος δεν είναι «η διοίκηση». Είναι συλλογικό όργανο. Όταν ένα άρμα αφήνει αιχμές που φαίνεται να στοχοποιούν συνολικά τον Δήμο, η προσβολή, αν υπάρχει, δεν αφορά πρόσωπα, αλλά το ίδιο το πλαίσιο λειτουργίας της τοπικής κοινωνίας.

Και κάτι ακόμη: είναι θέμα πολιτικής εντιμότητας.
Αν υπάρχει διαφωνία, κατατίθεται καθαρά, με επιχειρήματα και στο αρμόδιο όργανο. Όχι με υπαινιγμούς πίσω από αποκριάτικα σύμβολα. Η σάτιρα έχει δύναμη όταν είναι καθαρή. Όταν γίνεται όχημα εσωτερικής αντιπαράθεσης, χάνει το μέτρο.

Η Δημοτική Αρχή αν θεωρεί ότι υπήρξε υπέρβαση, δεν καλείται να «τιμωρήσει». Καλείται να προστατεύσει τον θεσμικό ρόλο. Αυτό σημαίνει:

Να ζητήσει σαφή τοποθέτηση.

Να διαχωριστεί ο προσωπικός λόγος από τον θεσμικό.

Να τεθούν όρια ευθύνης για το μέλλον.

Η αποκριά επιτρέπει υπερβολή. Δεν αναιρεί όμως την ιδιότητα του αιρετού.

Τελικά, το ζήτημα δεν είναι αν κάποιος σατίρισε.
Το ζήτημα είναι αν στάθηκε στο ύψος του ρόλου του. Βασικά αν στάθηκαν όλοι στο ύψος του ρόλου τους και ο νοών νοείτω...

Διαβάστε και αυτό Χιλιομόδι: Πολιτικό ερώτημα, όχι κουτσομπολιό!